Стивен Кингтің "Тұман" шығармасы

Кітап не туралы:

"Тұман" Мэн штатындағы Бриджтон атты шағын қаладағы тұрғындардың оқиғасын баяндайды, олар құпиялы, өткізбейтін тұман аймақты қоршағаннан кейін супермаркетте тұзаққа түседі. Басты кейіпкер, суретші Дэвид Дрейтон, ұлы Билли және басқа да сатып алушылармен бірге бұл тұманда қорқынышты нәрсе жасырынғанын тез түсінеді - сыртқа шығуға батылы жеткен әркімге шабуыл жасап, өлтіретін құбыжық жаратылыстар. Күндер өте, құтқарылу үміті сөне бастағанда, супермаркеттің тұйықталған кеңістігінде одан да қорқынышты драма өрбиді: қоғам топтарға бөлінеді, оның ішінде діни фанатик миссис Кармодидің ізбасарлары да бар, ол адамдарды тұман - құрбандық талап ететін құдайдың жазасы екеніне сендіреді.

Негізгі идеялар:

• Өркениетті қоғам мен алғашқы қауым варварлығы арасындағы жіңішке шекара

• Түсіндіруге келмейтін қауіпке реакция ретіндегі діни фанатизм

• Иррационалды мінез-құлықтың катализаторы ретіндегі белгісіздік қорқынышы

• Адам төзімділігі және аман қалу үшін күресуге дайындығы

• Ғылымның жауапкершілігі (тұман әскери эксперименттің нәтижесі болуы мүмкін деген ишаралар)

• Моральдық дилеммалар және қауіпсіздік пен еркіндік арасындағы таңдау

Сүйікті дәйексөз:

"Сол күні мен өркениет — біз қоғам деп атайтын жұмыртқаның нәзік қабығы екенін түсіндім."

Кімге оқуға тұрарлық:

Стивен Кингтің барлық жанкүйерлеріне және психологиялық бағыттағы қорқынышты жанр әуесқойларына. Кітап сондай-ақ аман қалу туралы оқиғаларды және төтенше жағдайлардағы адам мінез-құлқын зерттеуді ұнататындарға қызықты болады. Жәндіктер мен өрмекшілерден қорқатын оқырмандарға ұсынылмайды - тұмандағы кейбір құбыжықтар өте егжей-тегжейлі сипатталған.

Түйін:

"Тұман" - клаустрофобия мен шиеленіс атмосферасын тудыратын тиімді қорқынышты шығарма. Алайда, Кингтің үздік жұмыстарынан айырмашылығы, мұнда белгілі кемшіліктер бар: кейбір қосалқы кейіпкерлер жеткілікті түрде дамымаған, тұманның шығу тегінің түсіндірмесі бұлыңғыр қалады, ал баяндау қарқыны кей жерлерде тегіс емес. Дегенмен, повесте Кингтің барлық фирмалық белгілері бар - қорқынышты шеберлікпен күшейту, адам психологиясын мұқият зерттеу және күнделікті жағдайды кошмарға айналдыру қабілеті.

* * *

"Бейсенбілік кісі өлтіру клубы": Ағылшынның тосын шытырманы

Кітап не жайлы:

"Күзгі жапырақтай" төгіліп түсетін шақта, "Куперс-Чейз" қарттар үйінде төрт зейнеткер - Элизабет, Джойс, Ибрагим және Рон - өткен күндердің шешілмеген қылмыстарын зерттейтін "Бейсенбілік кісі өлтіру клубын" құрады. Алайда, маңайдағы бір сәулетшінің өлімі олардың назарын аударып, нақты істі тергеуге кіріседі.

"Шүйкебас" деп елемегендер білмейді, бұл қарттардың әрқайсысының өз өнері бар. Жасы келген сайын тісқаққан, көпті көрген, шындықтың туын тіктеген бұл төртеу қылмыскерлерге қырғидай тиеді. Күннен-күнге қылмыстар қатары артып, "ескі шайнектер" бұрынғы өкпе-реніштер мен көмескі құпиялар шырмауын ашады.

Негізгі ойлар:

• Қартайғанда да қайрат кетпейді, тапқырлық та азаймайды

• "Дос жылатып айтады, дұшпан күлдіріп айтады" - шын достық қай жаста да бағалы

• "Сырты бүтін, іші түтін" - сыртқы келбет көп нәрсені жасырады

• Көрген-түйген, жүрек сезген - кейде күш-қуаттан артық

• "Өлімнен ұят күшті" - өлімді қабылдай білу өмірдің бір бөлігі

• Өткен күнәларыңды жуып-шаюға әрқашан мүмкіндік бар

Ұнаған сөз:

"Біздің жасқа келгенде түсінесің: ережелерді осы жасқа жетпеген адамдар ойлап тапқан. Сондықтан оларды аздап өзгертуге болады."

Кімге оқыған жөн:

Егер сіз "асықпаған арбамен қоян алатын" Агата Кристи стиліндегі детективтерді, ағылшындық әзіл-оспақты ұнататын болсаңыз, бұл кітап дәл сізге арналған. Қанды триллерлерден гөрі, жылы шырайлы, кейіпкерлері терең ашылған шытырман оқығысы келетіндерге таптырмас дүние. Әсіресе, әзіл, құпия және терең мағына үйлескен әңгімелерді бағалайтындарға ұнайды.

Түйін:

"Бейсенбілік кісі өлтіру клубы" - детектив жанрына жаңаша көзқарас. Автор кейіпкерлерінің мінезін де, детективтік тартысты да шеберлікпен өреді. Әсіресе Джойстың күнделік жазбалары әңгімеге жылылық пен адамгершілік қосады.

Кітап әзіл мен байсалдылық, жеңілдік пен тереңдік арасында тамаша тепе-теңдік сақтайды. Жалғыз кемшілігі — ортасында сәл созылыңқы тұстары бар және кей жерлерде оқиға барысы болжауға келеді. Дегенмен, кейіпкерлердің шынайылығы, ағылшын ауылының атмосферасы мен күтпеген аяқталуы бұл ұсақ кемшіліктерді толықтай жабады.

баспаға әзірлеп, жиған-терген

Бегімхан  Ибрагим (КЕРІМХАНҰЛЫ) >>

Ақсу қаласының Абай атындағы ЖОББ мектептің қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі

Павлодар облысы

Қазақстан Журналистер Одағының мүшесі